خلاصه
اسکرو کانوایر (Screw Conveyor) یکی از پرکاربردترین تجهیزات انتقال مواد جامد و نیمهجامد در صنایع معدنی، غذایی، شیمیایی و ساختمانی است. این سیستم با استفاده از یک مارپیچ چرخان درون لوله یا تروفت (Trough)، مواد را بهصورت پیوسته در مسیر افقی، شیبدار یا عمودی منتقل میکند.
معرفی کلی
اسکرو کانوایرها شباهت زیادی به نوار نقاله پیچشی دارند اما با طراحی صنعتیتر و ظرفیت بالاتر ساخته میشوند. این سیستمها برای انتقال مواد خشک، پودرها، گرانولها و حتی مواد مرطوب در مسیرهای کوتاه و متوسط استفاده میشوند.
در مدلهای پیشرفته آلتای ماشین، اسکرو کانوایرها با شفتهای دقیق ماشینکاریشده، پرههای سختکاریشده و محفظههای ضدسایش طراحی میشوند تا دوام و راندمان انتقال در شرایط سخت صنعتی حفظ شود.
ساختار و اجزای فنی
۱. مارپیچ (Screw Blade):
ساختهشده از فولاد آلیاژی CK45 یا ضدزنگ (SS304).
گام مارپیچ بسته به نوع ماده تنظیم میشود؛ گام کمتر برای مواد سنگینتر و گام بلندتر برای مواد سبکتر.
۲. شافت مرکزی (Shaft):
محور اصلی دوران مارپیچ که نیرو را از موتور به پرهها منتقل میکند.
دارای تکیهگاههای یاتاقانی در دو سر و گاهی در بخش میانی برای مسیرهای بلند.
۳. محفظه یا تروفت (Trough):
بهصورت لولهای یا نیمدایرهای طراحی میشود.
جنس بدنه بسته به شرایط کاری از فولاد معمولی، ضدزنگ یا با پوشش تفلونی انتخاب میشود.
۴. الکتروموتور و گیربکس:
گیربکسهای حلزونی یا سیارهای با گشتاور بالا برای چرخش نرم و یکنواخت.
در مدلهای بزرگ از کوپلینگ مستقیم استفاده میشود تا افت گشتاور کاهش یابد.
۵. دربهای بازدید و ورودی/خروجی مواد:
برای تمیزکاری و بازرسی دورهای.
ورودیها معمولاً مجهز به دریچه تنظیم دبی هستند.
اصول عملکرد
حرکت مواد در اسکرو کانوایر بر اساس نیروی برشی و اصطکاک بین پره و مواد انجام میشود.
با چرخش مارپیچ، مواد در طول مسیر به سمت خروجی رانده میشوند.
در زاویههای کمتر از ۳۰ درجه، راندمان انتقال بسیار بالا است؛ در مسیرهای عمودی از مدلهای دو مارپیچه (Double Screw) استفاده میشود.
ویژگیها و مزایا
انتقال پیوسته و یکنواخت مواد
طراحی کاملاً بسته برای جلوگیری از گردوغبار
قابل نصب در فضاهای محدود
قابلیت کنترل دقیق ظرفیت انتقال
نگهداری آسان و مصرف انرژی پایین
مناسب برای مواد ساینده، پودری یا نیمهمرطوب
قابلیت ترکیب با سیستمهای خشککن یا فیلتر هوا
طراحی مهندسی
در طراحی اسکرو کانوایرها، چند پارامتر حیاتی وجود دارد:
قطر مارپیچ (D): مستقیماً بر ظرفیت تأثیر میگذارد.
گام مارپیچ (P): تعیینکننده نرخ جریان است.
سرعت دوران (n): معمولاً بین ۳۰ تا ۹۰ دور در دقیقه برای مواد مختلف تنظیم میشود.
زاویه نصب: بیش از ۴۵ درجه راندمان را تا ۴۰٪ کاهش میدهد.
نوع یاتاقانها: در محیطهای مرطوب از یاتاقان برنزی و در محیطهای خشک از نوع رولبرینگ استفاده میشود.
در طراحیهای آلتای ماشین از نرمافزارهای مهندسی سهبعدی SolidWorks و ANSYSبرای شبیهسازی نیروها و کنترل تنش در محور و پرهها استفاده میشود تا احتمال شکست به صفر برسد.
کاربردها
صنایع سیمان و آهک
خطوط فرآوری معدنی (انتقال پودر سنگ و ماسه)
صنایع غذایی و دارویی (آرد، شکر، دانهها، پودرها)
صنایع شیمیایی (پودر رزین، کود و مواد افزودنی)
صنایع فولاد و ریختهگری (انتقال پودر نسوز و مواد کمکی)
نگهداری و سرویس
چک کردن وضعیت پرهها برای سایش یا شکستگی هر ماه
گریسکاری یاتاقانها هر دو هفته
تمیز کردن محفظه از مواد باقیمانده
بررسی همترازی محور و پایهها برای جلوگیری از ارتعاش
اطمینان از محکم بودن پیچهای کوپلینگ موتور
نکات ایمنی
هنگام کار دستگاه، هرگز نباید درب بازدید باز باشد.
برای جلوگیری از گیرکردن مواد، استفاده از سنسور گشتاور (Torque Sensor) توصیه میشود.
برق سیستم باید قبل از هر سرویس یا تعمیر کاملاً قطع شود.
استفاده از سیستم توقف اضطراری در کنار اپراتور الزامی است.
نوآوریها و طراحیهای جدید آلتای ماشین
طراحی اسکرو دوگانه هممحور (Twin Screw) برای مواد سنگین و چسبناک.
استفاده از پوشش داخلی تفلونی یا پلیاتیلن ضدسایش.
افزودن سیستم خنککاری یا گرمایش به بدنه برای کنترل دمای مواد.
استفاده از حسگر هوشمند بارگذاری برای تنظیم خودکار سرعت مارپیچ.
طراحی بدنه ماژولار جهت مونتاژ سریع در محل پروژه.
سوالات متداول
۱. تفاوت اسکرو کانوایر با نوار نقاله پیچشی چیست؟
اسکرو کانوایرها ظرفیت و استحکام بالاتری دارند و برای مواد سنگینتر یا مسیرهای صنعتی طولانیتر مناسبتر هستند.
۲. حداکثر طول قابل ساخت چقدر است؟
در مدلهای افقی تا ۱۲ متر و با یاتاقان میانی تا ۲۰ متر.
۳. آیا قابل استفاده برای مواد مرطوب است؟
بله، در مدلهای دارای آببندی و پرههای ضخیمتر.
۴. چه جنسی برای پرهها بهتر است؟
برای مواد ساینده، فولاد منگنزدار و برای مواد خورنده، استیل ضدزنگ.
۵. آیا میتوان چند خروجی در یک مسیر داشت؟
بله، با دریچههای کنترلی چندگانه این امکان فراهم است.
